Projekt wygląda świetnie na ekranie: kolory żywe, soczyste, aż chce się patrzeć. Potem przychodzi wydruk i barwy są jakby stonowane. Nie, drukarnia nic nie zepsuła - to najczęściej kwestia trybu kolorów. Ekran i druk to dwa różne światy, a skrótami, które je opisują, są RGB i CMYK. Brzmi jak żargon, ale za chwilę zobaczysz, że to prosta sprawa. Wyjaśniamy różnicę i podpowiadamy, co wybrać.
- RGB to kolory ekranu - powstają ze światła (czerwony, zielony, niebieski).
- CMYK to kolory druku - powstają z farby (cyjan, magenta, żółty, czarny).
- Do druku wybieraj CMYK. Plik w RGB drukarnia i tak przeliczy, ale wolisz wiedzieć wcześniej, jak wyjdą kolory.
- Standardowy profil dla druku na papierze to Coated Fogra 39.
RGB - to, co widzisz na ekranie
RGB to skrót od trzech barw: czerwonej, zielonej i niebieskiej (po angielsku red, green, blue). Ekran telefonu, laptopa czy telewizora tworzy wszystkie kolory, mieszając te trzy świecące punkty. To kolory ze światła.
Światło ma tę zaletę, że potrafi być bardzo intensywne. Dlatego na ekranie zieleń bywa neonowa, a błękit aż świeci. Ekran sam emituje światło prosto do Twoich oczu - stąd ta soczystość.
CMYK - to, czym drukuje maszyna
CMYK to cztery farby: cyjan (błękit), magenta (róż), żółty i czarny (litera K oznacza tu czerń). Drukarka nakłada je na papier warstwami i tak powstają wszystkie kolory na wydruku. To kolory z farby, nie ze światła.
I tu jest sedno różnicy. Farba nie świeci - odbija światło, które na nią pada. Dlatego druk nigdy nie będzie tak jaskrawy jak ekran. To nie wada, tylko natura rzeczy: papier to nie monitor.
Ekran świeci własnym światłem, papier tylko odbija światło z otoczenia. Dlatego te same kolory na druku są zawsze trochę spokojniejsze - i to jest normalne.
Dlaczego wydruk bywa mniej jaskrawy niż ekran
Skoro ekran świeci, a farba tylko odbija, część najbardziej krzykliwych kolorów z ekranu po prostu nie da się odtworzyć farbą. Najczęściej dotyczy to intensywnych zieleni, mocnych błękitów i neonowych, „elektrycznych” barw.
To nie znaczy, że druk wygląda gorzej - wygląda inaczej. Dobrze przygotowany plik w CMYK jest przewidywalny: widzisz na ekranie mniej więcej to, co dostaniesz na papierze. Gorzej, gdy projektujesz w mocnym RGB, a dopiero wydruk pokazuje, że kolory „usiadły”. Wtedy przychodzi rozczarowanie, którego łatwo uniknąć.
Warto też wiedzieć, że różne papiery oddają kolory nieco inaczej. Papier powlekany, gładki, trzyma barwy żywiej i ostrzej. Papier niepowlekany, chłonny, lekko je stonuje, bo farba w niego wsiąka. To normalne i nie ma tu papieru „lepszego” - jest tylko papier dopasowany do efektu, jaki chcesz osiągnąć. Dlatego ten sam plik na dwóch podłożach może wyglądać trochę inaczej, mimo że kolory w pliku są identyczne.
Jeśli w projekcie zależy Ci na konkretnym kolorze (np. barwa logo), ustaw plik w CMYK i sprawdź, jak kolor wygląda w tym trybie jeszcze przed drukiem. Lepiej zobaczyć to na ekranie niż zaskoczyć się na papierze.
Profil kolorów - jedna nazwa, którą warto znać
Sam CMYK to nie wszystko - ważny jest jeszcze profil kolorów. To ustawienie, które mówi maszynie, jak dokładnie oddać barwy na danym papierze. Nie musisz rozumieć, jak działa - wystarczy, że użyjesz właściwego.
Dla większości druków na papierze standardem jest Coated Fogra 39. Tak przygotowany plik jest po prostu przewidywalny. Jeden wyjątek warto zapamiętać: przy nadruku na płytach CD stosuje się inny profil - Coated Fogra 27.
- Druk na papierze (ulotki, wizytówki, plakaty) - profil Coated Fogra 39.
- Nadruk na płytach CD - profil Coated Fogra 27. Jeśli zamawiasz płyty CD z nadrukiem, przygotuj plik właśnie w nim.
Jak ustawić plik - prosto
Nie trzeba być grafikiem, żeby zrobić to dobrze. Wystarczy trzymać się kilku kroków.
- Projektuj lub eksportuj w CMYK. W programach graficznych to zwykle ustawienie „tryb koloru” albo „color mode”. Wybierz CMYK zamiast RGB.
- Przypisz profil Coated Fogra 39 dla druku na papierze (a Coated Fogra 27 dla płyt CD).
- Zapisz do PDF. To najbezpieczniejszy format do druku - kolory i układ zostają na miejscu.
- Nie panikuj, jeśli masz plik w RGB. Da się go przeliczyć na CMYK. Tylko wiedz, że kolory mogą się wtedy trochę zmienić - lepiej sprawdzić je wcześniej niż po druku.
Nie wiesz, w jakim trybie jest Twój plik? Nie szkodzi. Przygotuj projekt jak umiesz, a szczegóły przygotowania do druku krok po kroku znajdziesz w dziale przygotowanie plików. W razie wątpliwości napisz do nas - podpowiemy.
Gdzie to sprawdzić w praktyce
Najlepiej zobaczyć różnicę na własnym projekcie. Jeśli planujesz ulotki klasyczne albo plakaty reklamowe, przygotuj plik w CMYK z profilem Coated Fogra 39 - kolory na wydruku będą wtedy przewidywalne i bliskie temu, co widzisz na ekranie.
Jeśli kolor jest dla Ciebie naprawdę ważny, na przykład barwa firmowa, zamów wydruk próbny przed pełnym nakładem. To najpewniejszy sposób, żeby zobaczyć finalny efekt na papierze, a nie tylko na ekranie. Dzięki temu unikniesz niespodzianki i masz pewność, że zamawiasz dokładnie to, czego oczekujesz.
To był krótki przewodnik, celowo bez zbędnych zawiłości. Jeśli chcesz zrozumieć temat głębiej - dlaczego ekran „kłamie”, jak działają profile i skąd biorą się różnice między monitorami - zajrzyj do obszerniejszego wpisu o CMYK, RGB i profilach kolorów. A jeśli chcesz mieć pewność, że cały plik jest gotowy do druku, mamy poradnik jak przygotować plik do druku krok po kroku. Więcej materiałów znajdziesz na blogu.
Zapamiętaj jedno: do ekranu RGB, do druku CMYK. Ta jedna decyzja na starcie oszczędza sporo rozczarowań na końcu.
