1. Spady i marginesy bezpieczne
Spad to 3 mm naddatku poza linią cięcia z każdej strony pracy. Jest niezbędny, bo nawet najdokładniejsze gilotyny mają zakładane pewne tolerancje cięcia - bez spadu na krawędzi gotowego produktu pojawi się biały pasek.
Najczęstsze formaty i ich rozmiary ze spadem:
- Wizytówka 90 × 50 mm → plik 96 × 56 mm (spad 3 mm × 4)
- Ulotka A6 105 × 148 mm → plik 111 × 154 mm
- Ulotka A5 148 × 210 mm → plik 154 × 216 mm
- Plakat A3 297 × 420 mm → plik 303 × 426 mm
Wskazówka
Jeśli Twój projekt ma tło, zdjęcie lub kolor sięgający do krawędzi - musi mieć spad. Jeśli całe tło jest białe - i tak rekomendujemy spad, żeby uniknąć ryzyka.
Uwaga
Istotne elementy projektu (logo, tekst, twarze) trzymaj co najmniej 5 mm od linii cięcia (czyli 8 mm od krawędzi pliku ze spadem). To tzw. margines bezpieczny - chroni przed obcięciem ważnej treści.
2. Kolor - tylko CMYK (nie RGB)
Wszystkie pliki do druku muszą być w przestrzeni CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/Black). RGB to przestrzeń monitorów i kamer - drukarka offsetowa fizycznie nie potrafi wydrukować części barw RGB (zwłaszcza intensywnych zieleni i błękitów).
Jeśli wyślesz plik w RGB:
- Kolory zostaną automatycznie skonwertowane - i prawie na pewno wyjdą inaczej niż widzisz na ekranie.
- Saturacja, jaskrawe pomarańcze i fluorescencyjne zielenie wyblakną.
- Niektóre szare odcienie mogą zyskać zielony lub różowy odcień.
Profil kolorów
Projekty graficzne przygotowuj w profilu Coated Fogra 39. Jeśli będzie zastosowany inny profil, plik zostanie automatycznie skonwertowany do Coated Fogra 39, co może skutkować zmianą kolorystyki.
Czego unikać: kolorów Pantone / spot colors (jeśli nie zamawiasz druku z dodatkowym kolorem), profili monitorowych (sRGB, Adobe RGB) w plikach docelowych, mieszania profili w jednym dokumencie.
3. Fonty zamień na krzywe
Wszystkie teksty muszą być zamienione na krzywe (outlines, kontury). Bez tego, jeśli na naszym komputerze nie ma Twojego fonta, system podstawi inny - i napisy się rozjadą.
Jak zamienić fonty na krzywe
- 1
Adobe Illustrator
Zaznacz wszystko (Ctrl+A / Cmd+A) → menu Tekst → Utwórz kontury (Ctrl+Shift+O / Cmd+Shift+O). Sprawdź, że żaden tekst nie został pominięty (zablokowane warstwy).
- 2
CorelDRAW
Zaznacz wszystko (Ctrl+A) → Object → Convert to Curves (Ctrl+Q). Alternatywnie: kliknij prawym → Convert to Curves.
- 3
Adobe InDesign
Zaznacz wszystko → Type → Create Outlines (Ctrl+Shift+O / Cmd+Shift+O). Uwaga: w InDesign lepiej eksportować PDF z osadzonymi fontami zamiast zamiany na krzywe - patrz sekcja "Format pliku".
Eksport PDF z osadzonymi fontami
Alternatywą dla "zamiany na krzywe" jest eksport PDF z osadzonymi fontami (font embedding). Jest to bezpieczne i preferowane dla dużych dokumentów (np. książek), gdzie zamiana na krzywe spuchłaby plik. W PDF/X-1a fonty są osadzane automatycznie.
4. Rozdzielczość bitmap - 300 dpi
Wszystkie obrazy rastrowe (zdjęcia, JPG, PNG, TIFF) w projekcie muszą mieć minimum 300 dpi w docelowym rozmiarze wydruku. Niższa rozdzielczość → widoczne piksele, rozmycie, kanciaste krawędzie.
| Format docelowy | Min. rozdzielczość | Komentarz |
|---|---|---|
| Wizytówki, ulotki, zaproszenia, opakowania | 300 dpi | Standard. Bezpieczny dla każdego druku oglądanego z bliska. |
| Plakaty A4, A3, SRA3 i panoramiczne 64 × 30 cm | 300 dpi | Plakat też ogląda się z bliska - nie schodzimy niżej. |
| Nadruk i grawer na gadżetach | 300 dpi albo plik wektorowy | Małe pole znakowania wybacza najmniej. Wektor jest pewniejszy niż bitmapa. |
Ważne: liczy się dpi w docelowym rozmiarze, nie w pliku źródłowym. Zdjęcie 2000 × 3000 px ma 300 dpi w rozmiarze ~17 × 25 cm. Powiększone do A3 (30 × 42 cm) będzie miało już tylko ~180 dpi.
Uwaga
Nigdy nie powiększaj bitmap programowo "na siłę". Photoshop nie tworzy detali, których nie ma - interpoluje piksele i rozmywa obraz.
5. Format pliku - PDF/X-1a
Przyjmujemy pliki w formacie PDF/X-1a:2001. To standard branżowy specjalnie dla druku - ma osadzone fonty, spłaszczone warstwy, profile kolorów i nie zawiera elementów interaktywnych (formularze, JS, multimedia).
Eksport z Illustratora / InDesign
File → Save As (lub Export) → Adobe PDF (Print) → preset PDF/X-1a:2001 → Save. W zakładce "Marks and Bleeds" włącz Bleeds 3 mm i Trim Marks (jeśli plik nie ma już naddatków).
Eksport z CorelDRAW
File → Publish to PDF → Settings → preset PDF/X-1a. W zakładce "Color" ustaw "Output all objects as: CMYK".
Akceptujemy też: TIFF (jeden plik = jedna strona, CMYK, 300 dpi, bez warstw, kompresja LZW). JPG wysokiej jakości (CMYK, 300 dpi) - tylko dla prostych projektów bez tekstu.
Nie akceptujemy: PSD, AI, INDD, CDR (pliki źródłowe), DOC, DOCX, PPT, PNG z przezroczystością.
6. Overprint i nadruk czerni
Czarny tekst i drobne elementy ustaw w C0 M0 Y0 K100 (czysta czerń K100). To zapewnia ostre, czytelne litery bez ryzyka pasowania kolorów.
Bogata czerń
Dla dużych powierzchni czerni (apla, tła, ramki grube) użyj bogatej czerni: C40 M30 Y30 K100. Sama K100 na dużej powierzchni daje "spraną", brudno-szarą czerń. Bogata czerń jest głęboka i jednolita.
Overprint (nadruk) to opcja, w której element drukuje się na wierzchu innego, zamiast go wycinać (knockout). Domyślnie:
- Czarny K100 → drukuje overprint (na wierzchu)
- Pozostałe kolory → drukują knockout (wycinają tło)
Nieświadome ustawienie overprint na kolorowym elemencie powoduje, że ten element "miesza się" wizualnie z tłem - np. żółty overprint na niebieskim wyjdzie zielony. Sprawdź Output Preview → Overprint Preview przed eksportem.
7. Nafarbienie (suma farb, TIC)
Nafarbienie to suma wszystkich farb (C + M + Y + K) w najciemniejszym punkcie projektu - po angielsku Total Ink Coverage. Im więcej farby ląduje w jednym miejscu, tym trudniej jej wyschnąć i trzymać się papieru.
Bezpieczne wartości maksymalne:
- Papier powlekany (kredowy, błyszczący lub matowy): do ok. 300%.
- Papier niepowlekany, offsetowy lub EKO: do ok. 260-280% - te papiery wolniej wchłaniają farbę.
Za dużo farby = kłopoty
Kiedy suma farb przekracza bezpieczny próg, druk brudzi się i rozmazuje, dłużej schnie (arkusze mogą się sklejać), a na zgięciach farba potrafi pękać i odpryskiwać. Najczęściej dotyczy to ciemnych teł zbudowanych ze zbyt pełnego CMYK.
Bezpieczna głęboka czerń
Nasza rekomendowana bogata czerń C40 M30 Y30 K100 ma sumę farb ~200% - jest głęboka, ładna i w pełni bezpieczna. Nie buduj czerni z wartości typu C100 M100 Y100 K100 (400%) - to prosta droga do rozmazań.
8. Minimalne rozmiary tekstu i grubości linii
Bardzo drobny tekst i cienkie linie łatwo gubią się w druku - zwłaszcza w kolorze innym niż czysta czerń, gdzie musi się zgrać kilka farb naraz. Te minimalne wartości chronią czytelność:
| Element | Minimum | Uwaga |
|---|---|---|
| Tekst główny | 7-8 pt | Podstawowa treść, żeby litery były wyraźne. |
| Dane kontaktowe, stopki, drobny druk | 6 pt | Mniej już ryzykuje nieczytelność. |
| Tekst w kontrze (jasny na ciemnym) | +1-1,5 pt | Kontra "zaciska" litery - dodaj do rozmiaru, np. zamiast 7 pt użyj 8-8,5 pt. |
| Linia czarna na jasnym tle | 0,1 mm | Cieńsza może zniknąć. |
| Linia biała na ciemnym tle (kontra) | 0,2 mm | Cienka biała linia "zarasta" ciemnym tłem. |
Unikaj cienkich krojów w małych rozmiarach
Fonty w odmianach Light i Thin mają bardzo cienkie kreski. W małym rozmiarze potrafią się przerywać lub gubić - w drobnym druku wybieraj raczej odmianę Regular lub Medium.
9. Nasycenie, przejścia i efekty
To, co świetnie wygląda na ekranie, w druku bywa kapryśne - kilka drobnych nawyków sprawia, że projekt wychodzi tak, jak go zaplanowałeś.
- Bardzo niskie nasycenia (1-5%) często znikają w druku - jasny wypełnienie albo nie pojawi się wcale, albo wyjdzie plamami. Jeśli kolor ma być widoczny, daj mu co najmniej kilkanaście procent.
- Gradienty (przejścia tonalne) potrafią pokazać widoczne paski (banding). Pomaga delikatny szum (noise) nałożony na przejście - rozbija równe stopnie na drobne ziarno.
- Szarości buduj z pełnego CMYK, a nie z samej czerni - dają wtedy głębszy, cieplejszy odcień zamiast płaskiej, "brudnej" szarości.
- Efekty (cienie, przezroczystości, rozmycia, złożone gradienty) najlepiej spłaszczyć do bitmapy CMYK 300 dpi przed oddaniem pliku. Dzięki temu w druku wyjdą dokładnie tak, jak je widzisz - bez niespodzianek przy przetwarzaniu pliku.
Dlaczego spłaszczać efekty
Przezroczystości i efekty żywcem w pliku bywają różnie interpretowane na etapie przygotowania do druku. Zamiana ich na zwykły obraz (bitmapę) CMYK 300 dpi to najpewniejszy sposób, żeby to, co widzisz, znalazło się na papierze.
10. Nadruk na płytach CD/DVD
Nadruk na płytach ma kilka własnych reguł - warto je znać, zanim przygotujesz projekt.
- Projekt dostarcz jako kwadrat 12 × 12 cm - nie wycinaj samego kształtu koła. Okrągły obszar nadruku (i otwór w środku) wycinamy sami; Ty dajesz pełny kwadrat z grafiką sięgającą poza obszar płyty.
- Profil kolorów dla płyt: Coated Fogra 27 (inny niż dla papieru - powierzchnia płyty przyjmuje farbę inaczej).
- Kolor: CMYK, rozdzielczość: 300 dpi.
Który profil kiedy
Pamiętaj o różnicy: płyty CD/DVD - Coated Fogra 27, a wszystkie pozostałe produkty papierowe - Coated Fogra 39. To jedyny produkt, dla którego zmieniamy profil.
11. Złota reguła pliku
Na koniec najprostsza, a najczęściej zapominana zasada: w gotowym pliku zostaw wyłącznie to, co ma się wydrukować.
Usuń wszystko, co nie jest projektem
Żadnych linii pomocniczych, ramek pozycjonujących, skal kolorystycznych, notatek, testowych napisów czy dodatkowych oznaczeń. Wszystko, co zostawisz w pliku poza samą grafiką, może zostać wydrukowane przez pomyłkę.
Jedyny wyjątek to standardowe znaczniki druku (spady i pasery), jeśli generuje je eksport PDF - te są potrzebne i wiemy, jak je czytać.
12. Druk wielostronicowy (broszury, książki)
Strony broszur, książek, katalogów wysyłaj pojedynczo, w kolejności czytania (1, 2, 3, ...) - nie w "rozkładówkach" (spread).
Liczba stron
Liczba stron musi być wielokrotnością 4 (dla broszur zszywanych) lub wielokrotnością 2 (dla broszur klejonych). Strony puste też się liczą - jeśli nie wiesz, ile stron ma broszura, dopisz nam to w komentarzu do zamówienia.
Marginesy wewnętrzne (oprawa):
- Broszura zszywana: 5 mm od grzbietu.
- Broszura klejona (od 32 stron wzwyż): 10 mm od grzbietu - klej "zjada" ~3-5 mm widocznej powierzchni.
13. Cięcie po kształcie - opakowania i naklejki z konturem
Ta sekcja dotyczy tylko zleceń, w których kształt nie jest zwykłym prostokątem: pudełek i opakowań składanych z płaskiej siatki, naklejek wycinanych po konturze, etykiet o nietypowym obrysie. Jeśli zamawiasz ulotkę, wizytówkę czy plakat, nic z tej sekcji Cię nie dotyczy - wystarczą zasady z punktów powyżej.
Kontur wycina ploter stołowy prosto z pliku, bez wykonywania narzędzia - dlatego opłacalne są już krótkie serie. Przy większych nakładach ten sam kształt wykonuje się wykrojnikiem, czyli narzędziem robionym pod konkretny projekt. Plik przygotowuje się jednak tak samo w obu przypadkach, więc raz zrobiony rozkrój posłuży również przy przejściu na większą produkcję.
Linie cięcia i bigowania muszą być wektorowe
Ploter prowadzi nóż po ścieżce, a nie po obrazku. Kontur narysowany w programie do obróbki zdjęć, choćby wyglądał idealnie, jest dla maszyny niewidoczny. Linie muszą być krzywymi wektorowymi.
- Linia cięcia - kolor czerwony, grubość włosowa. Zamknięty kontur gotowego elementu oraz otwory, na przykład okienko albo nacięcie na zawieszkę.
- Linia bigowania (miejsce zagięcia) - kolor cyan, grubość włosowa. To rowek wgniatany w karton, po którym materiał się składa; nie przecina go na wylot.
- Obie linie w jednym dokumencie, na dwóch osobnych warstwach. Cięcie i bigowanie zawsze idą razem.
- Plik do druku osobno - sama grafika, bez linii cięcia i bigowania. Zostawione w pliku do druku wydrukowałyby się jako kreski na gotowym opakowaniu.
Dopuszczalne są dwa układy - wybierz wygodniejszy, oba traktujemy tak samo:
Jak przekazać pliki
- 1
Wariant A: jeden PDF, dwie strony
Strona 1 - projekt do druku. Strona 2 - wyłącznie linie cięcia i bigowania. Obie strony w tym samym rozmiarze.
- 2
Wariant B: dwa osobne pliki
Jeden plik z projektem do druku, drugi wyłącznie z liniami cięcia i bigowania. Nazwij je wprost, żeby nie było wątpliwości który jest który.
Skala 1:1, nic do skalowania
Projekt i linie muszą mieć ten sam rozmiar strony i ten sam punkt zerowy, w skali 1:1. Żaden plik nie może wymagać powiększania ani zmniejszania - przeskalowanie rozjeżdża nadruk względem konturu i po wycięciu widać przesunięcie.
Jeśli nie masz gotowej siatki pudełka, nie musisz jej rysować samodzielnie. Podaj wymiary produktu, który ma trafić do środka, i sposób otwierania - dobierzemy konstrukcję i przekażemy rozwinięcie z zaznaczonymi liniami.
14. Checklista przed wysłaniem
Sprawdź wszystkie punkty przed wgraniem pliku - to oszczędza dzień czekania na wiadomość od DTP.
- Format pliku: PDF/X-1a:2001
- Spady: 3 mm z każdej strony
- Marginesy bezpieczne: 5 mm od linii cięcia
- Wszystkie kolory: CMYK (zero RGB, zero Pantone)
- Profil kolorów: Coated Fogra 39 (nadruk na płytach CD: Coated Fogra 27)
- Fonty: zamienione na krzywe lub osadzone w PDF
- Bitmapy: min. 300 dpi w docelowym rozmiarze
- Czerń tekstu: K100, czerń apli: C40 M30 Y30 K100
- Nafarbienie (suma farb): do ~300% powlekany, 260-280% niepowlekany/EKO
- Minimalne rozmiary: tekst od 6-8 pt, linie od 0,1 mm (biała w kontrze od 0,2 mm)
- Efekty i przezroczystości: spłaszczone do bitmapy CMYK 300 dpi
- Overprint: sprawdzony w Output Preview
- Tylko przy cięciu po kształcie (pudełka, naklejki z konturem): linie wektorowe, cięcie i bigowanie w jednym dokumencie, plik do druku osobno, całość w skali 1:1
- Złota reguła: w pliku tylko to, co ma się wydrukować (bez linii pomocniczych, ramek, skal)
- Liczba stron (broszury): wielokrotność 4 dla zszywanych, 2 dla klejonych
- Marginesy wewnętrzne (broszury): 5 mm zszywane, 10 mm klejone
- Plik nazwany sensownie (np.
ulotka-a5-pol-2026.pdf) - bez polskich znaków i spacji
Powiązane